Finlandiya’nın Oulu şehrinde bulunan ve 17. yüzyıla ait olduğu düşünülen Hahtiperä batığı, Aalto Üniversitesi araştırmacıları tarafından gerçekleştirilen yenilikçi bir proje ile hayat buldu. Gemi kalıntılarından elde edilen ahşap parçaları, gelişmiş tekstil teknolojileri kullanılarak iki özel elbise haline dönüştürüldü. Bu çalışma, tarihi kalıntıların korunmasına ve yeniden değerlendirilmesine dair farklı bir yaklaşımı gözler önüne seriyor.
OULU’NUN TARİHİ BATIK HAZİNESİ
Hahtiperä batığı, 2019 yılında gerçekleştirilen kazı çalışmalarında gün yüzüne çıkarıldı ve Oulu bölgesinde bulunan en eski batık olarak kabul ediliyor. Yaklaşık üç asır önceki denizcilik faaliyetlerine dair önemli ipuçları sunan bu gemi, kazı sonrası uzun bir inceleme ve koruma sürecine tabi tutuldu. Elde edilen ahşap malzemelerin bir kısmı çeşitli analizlerle kayıt altına alınırken, bazı parçaların işlevsiz olduğu belirlendi.
PROJENİN İLHAM KAYNAĞI
Bu projeyi başlatan fikir, Finlandiya Kültürel Miras Ajansı’nda çalışan deniz arkeoloğu Minna Koivikko’nun, kullanılmayan ahşap parçalarının yeniden değerlendirilebileceği düşüncesiyle ortaya çıktı. Böylece tarihi malzemelerin farklı bir alanda kullanılması mümkün hale geldi.
AHŞAP, TEKSTİL LİFİNE DÖNÜŞTÜRÜLDÜ
Aalto Üniversitesi araştırmacıları, ahşap parçaları kumaşa dönüştürmek için geliştirdikleri Ioncell teknolojisini kullandı. Bu teknoloji, selüloz açısından zengin malzemeleri yüksek kaliteli tekstil liflerine dönüştürerek, yüzyıllardır toprak altında kalmış ahşapları yeni bir forma kavuşturdu. Araştırmacılar, elde edilen malzemenin doğal yapısının büyük ölçüde korunduğunu ve ipliğin ahşabın doğal kahverengi tonunu muhafaza ettiğini belirtti.
İKİ FARKLI ELBİSE TASARLANDI
Projede elde edilen liflerden iki ayrı elbise tasarlandı. Tasarım süreci Aalto Üniversitesi’nden Prof. Anna-Mari Leppisaari tarafından üstlenildi. Elbiselerden biri üniversitede sergilenmek üzere hazırlanırken, diğeri Oulu Sanat Müzesi koleksiyonuna katıldı. Leppisaari, tarihi malzemeden elde edilen ipliğin endüstriyel makinelerde nasıl bir performans göstereceğinden endişe duyduğunu belirtti. Ancak sonuçlar, beklenenden daha başarılı oldu ve tasarımcı elde edilen üründen memnuniyetini dile getirdi.
AMAÇ, YALNIZCA GIYİM DEĞİL
Araştırmacılar, bu projenin sadece moda ürünü oluşturmanın ötesinde bir amaca sahip olduğunu vurguladı. Çalışma, bilim, teknoloji ve tasarımın işbirliği ile tarihi eserlerin farklı yöntemlerle korunabileceğini ve yeni anlamlar kazanabileceğini göstermeyi hedefliyor.
SÜRDÜRÜLEBİLİR MODADA YENİ BİR DÖNEM
Bu girişim, arkeolojik bir değer taşımanın yanı sıra sürdürülebilir tekstil üretimi açısından da önemli bir örnek teşkil ediyor. Ioncell teknolojisi, çevre üzerinde yüksek etkiye sahip geleneksel hammaddelere olan bağımlılığı azaltmak amacıyla geliştirilmiş olup, geleceğin tekstil çözümleri arasında kabul ediliyor. Böylece, Hahtiperä batığından elde edilen ahşap parçaları, geçmişin bir kalıntısı olmanın ötesine geçerek, arkeoloji, sürdürülebilirlik ve modayı buluşturan özgün bir sanat ve tasarım projesinin parçası haline geldi.
